Paluch sztywny? Wylecz to operacyjnie!

Paluch sztywny jest postępującą chorobą zwyrodnieniową dotyczącą stawu śródstopno-paliczkowego palucha. U Chorych pojawia się wówczas ograniczenie ruchomości tego stawu, obrzęk, stan zapalny oraz ból.

W przypadku bardziej zaawansowanych zmian, tworzące się wyrośla kostne powodują widoczną deformację palucha. Wśród przyczyn palucha sztywnego wyróżnia się: predyspozycje genetyczne, urazy lub długotrwałe i nadmiernie obciążanie dużego palca.

Paluch sztywny – kiedy szukać pomocy?

Jeżeli zauważą Państwo u siebie pierwsze objawy palucha sztywnego, nie należy zwlekać z wizytą u chirurga. Im wcześniej choroba zostanie wykryta, tym szybciej specjalista będzie w stanie ją zwalczyć. W takich sytuacjach bardzo istotne jest wykonanie zdjęcia rentgenowskiego. Pozwala ono na zlokalizowanie stanu zapalnego oraz wyrośli kostnych, co ułatwia określenie stadium zaawansowania choroby. Znajomość stopnia zaawansowania, umożliwia lekarzowi dobranie odpowiedniego i skutecznego leczenia dla każdego pacjenta indywidualnie. Inne ważne czynniki, które również są brane pod uwagę podczas doboru najlepszej metody leczenia to: wiek pacjenta, poziom jego aktywności oraz tryb życia.

Paluch sztywny – metody leczenia:

W przypadku łagodnych zmian, które zostały szybko zdiagnozowane lub gdy operacja jest zbyt dużym obciążeniem dla pacjenta, najczęściej stosuje się metody leczenia zachowawczego (nieoperacyjne). Pacjent jest wówczas poddawany rehabilitacji pod okiem fizjoterapeuty oraz zażywa leki przeciwzapalne. Tego rodzaju leczenie nie powoduje zmiany w ruchomości stawu objętego stanem chorobowym, jedynie zwalcza doraźnie stan zapalny i zmniejsza dolegliwości bólowe pacjenta, ale nie leczy przyczyny. Chorzy powinni stosować elastyczne obuwie na sztywnej podeszwie, które nie będzie uciskało palca. Buty powinny także posiadać indywidualnie dopasowane wkładki ortopedyczne.

W stadiach zaawansowanych lub gdy leczenie zachowawcze nie przyniosło efektów, konieczne jest wdrożenie leczenia operacyjnego. Celem zabiegu chirurgicznego jest usunięcie wyrośli kostnych, oczyszczenie i odbarczenie stawu.

Paluch sztywny – metody leczenia operacyjnego:

W stadiach mniej zaawansowanych:

• debridement (oczyszczenie) stawu – polega na usunięciu wyrośli kostnych oraz przerośniętej błony maziowej, jest częścią innych metod operacyjnych;
• cheilektomia- usunięcie około 1/4-1/3 grzbietowej części głowy I kości śródstopia wraz z wyroślami kostnymi. Następuje zmniejszenie dolegliwości bólowych i zazwyczaj zwiększa się zakres ruchomości stopy.

W stadiach średnio zaawansowanych:

• cheilektomia;
• osteotomia I kości śródstopia – efektem jest poprawa ruchomości i rozluźnienie stawu oraz zmniejszenie bólu;
• osteotomia paliczka podstawnego – najczęściej wykonywana jest osteotomia Moeberga, która polega na wycięciu fragmentu grzbietowej części paliczka. Następnie paliczek zagina się ku górze w celu uzyskania bardziej uniesionego ustawienia palucha.

W stadiach zaawansowanych:

• artrodeza (usztywnienie) stawu – polega na usunięciu resztek chrząstki stawowej. Paluch łączony jest z I kością śródstopia za pomocą płytki i wkrętów. Dochodzi do zrostu kostnego w obrębie stawu, który staje się nieruchomy i zarazem bezbolesny. Metoda nie powoduje problemów z chodzeniem a nawet uprawianiem sportów w przyszłości;
• endoprotezoplastyka (wymiana uszkodzonego stawu na sztuczny) – zniszczony staw jest usuwany i wszczepiany jest nowy;
• implant Cartiva – implant w kształcie walca jest wszczepiany w obrębie głowy I kości śródstopia, tak, aby wystawał lekko ponad uszkodzoną powierzchnię stawową i odpychał od niej paluch. Po zabiegu poprawia się funkcja stawu i zmniejszają się dolegliwości bólowe. Pacjent może od razu obciążać operowaną stopę.

Paluch sztywny – u kogo leczyć?

Paluch sztywny jest chorobą zwyrodnieniową stawu śródstopno-paliczkowego palucha. Rozwija się głównie u osób powyżej 50. roku życia, a jej objawami są nie tylko bóle, obrzęk i pojawienie się stanu zapalnego, ale przede wszystkim ograniczenie zgięcia grzbietowego stawu. Zmiany zwyrodnieniowe, do których prowadzi, mogą przyczynić się do powstania osteofitów – narośli kostnych na krawędziach powierzchni stawowych. W bardziej zaawansowanych stadiach paluch sztywny jest poddawany leczeniu operacyjnemu. W przypadku jakichkolwiek zmian w okolicach palucha warto zatem udać się do odpowiedniego lekarza.

Jakie są przyczyny palucha sztywnego?

Na wystąpienie palucha sztywnego narażone są szczególnie osoby, które doświadczyły wcześniej jakiegoś urazu lub kilku mikrourazów. Z tego powodu mówi się np. o „paluchu biegacza”, który jest wynikiem zmian w stawie spowodowanych kontuzją na twardej nawierzchni, np. podczas treningu biegowego czy piłkarskiego. Oprócz tego przyczyną palucha sztywnego mogą być rodzinne predyspozycje, a także kształt głowy I kości śródstopia. W tym drugim przypadku trójkątny lub płaski kształt powierzchni stawowej mogą skutkować rozwinięcia się palucha sztywnego.

Gdzie i jak można leczyć palucha sztywnego?

Wszelkie zmiany na stopie warto konsultować z ortopedą, który po krótkim badaniu i ocenie zdjęcia rentgenowskiego jest w stanie postawić trafną diagnozę. W przypadku palucha sztywnego metoda leczenia jest uzależniona od kilku czynników, wśród których można wymienić: stopień zaawansowania zmian i dolegliwości bólowych oraz aktywność pacjenta. W pierwszych stadiach choroby można zastosować leczenie nieoperacyjne, które ma na celu złagodzić dolegliwości bólowe. W takich przypadkach lekarz może przepisać leki przeciwbólowe i przeciwzapalne podawane ogólnie lub miejscowo bądź skierować pacjenta na fizykoterapię. Bardziej zaawansowana choroba wymaga już przeprowadzenia operacji. Najczęściej stosuje się artrodezę (usztywnienie) stawu MTP I, ale leczenie operacyjne obejmuje także endoprotezoplastykę stawu MTP I oraz wstawienie implantu Cartiva.

Wyspecjalizowany i doświadczony zespół lekarzy, fizjoterapeutów oraz podologów jest na wagę złota. Stopy są bardzo ważną częścią ciała – ich urazy oraz choroby prowadzą do dyskomfortu podczas chodzenia, a nierzadko – do przeprowadzenia operacji, po której następuje rehabilitacja. W takim przypadku wybór odpowiedniego lekarza lub poradni specjalistycznej, w której pacjent będzie czuł się komfortowo to już połowa sukcesu – zapewnia lekarz ortopeda z Poradni Chorób Stopy.

Jakie są przyczyny powstania palucha koślawego?

Należy mieć świadomość, że paluch koślawy jest przede wszystkim chorobą genetyczną, najczęściej w linii żeńskiej – na 100% przypadków mężczyźni stanowią ok. 10%. Może być jednak spowodowany przez inne czynniki, takie jak: niewygodne obuwie (na wysokim obcasie lub ze zbyt wąskim szpicem), płaskostopie, nadwaga, wiotkość stawowa, niewłaściwa długość pierwszej kości śródstopia oraz praca stojąca. Pierwsze objawy mogą być niezauważalne. Dopiero po jakimś czasie pojawia się zaczerwienienie i rozwija się stan zapalny. Narasta również deformacja, polegająca na odchylaniu się palucha w kierunku pozostałych palców.

Paluch koślawy i jego objawy

Paluch koślawy nie jest domeną jedynie ludzi starszych. Schorzenie dotyka również dużą część młodszych osób, które dopiero wkraczają w dorosłe życie, znacznie im je utrudniając. Paluch koślawy to nie tylko problem natury estetycznej, który może prowadzić do sporych kompleksów. Deformacja stopy przede wszystkim wpływa na trudności w doborze wygodnego obuwia i powoduje ból podczas chodzenia. W zaawansowanym stadium paluch jest tak wygięty, że optycznie wydaje się być najdłuższym palcem spośród wszystkich, a znajdująca się z boku stopy kość śródstopia jest coraz bardziej widoczna, staje się zaczerwieniona i jest przyczyną dolegliwości bólowych.

Pogłębione haluksy wymagają już przeprowadzenia odpowiedniej operacji, która najczęściej oznacza osteotomię, polegającą na przecięciu I kości śródstopia i przemieszczeniu głowy I kości śródstopia w kierunku bocznym – wyjaśnia specjalista z Poradni Chorób Stopy.

Paluch sztywny u kobiet (hallux rigidus) to schorzenie pierwszego stawu śródstopno-paliczkowego. Do jego charakterystycznych objawów należą trudności z poruszaniem palcami oraz dotkliwy ból. W przypadku tej choroby – ze względu na jej postępujący charakter – wymagane jest leczenie operacyjne. Dowiedz się więcej.

Paluch sztywny u kobiet – objawy

W przypadku palucha sztywnego różne objawy pojawiają się stopniowo. Na początku nie są one szczególnie nasilone: obszar wokół stawu śródstopno-paliczkowego jest delikatnie zaczerwiony i opuchnięty, a podczas chodzenia, kucania i skakania wyczuwalny jest ból (przy podstawie palucha). Później występuje on już nie tylko przy uprawianiu różnego rodzaju aktywności, ale także podczas odpoczynku i snu. Z czasem górna część stopy ulega zniekształceniu, pojawiają się trudności przy zakładaniu butów. Ból może zacząć odczuwalny również i przy innych stawach.

Przyczyny palucha sztywnego u kobiet

Bardzo często przyczyną palucha sztywnego u kobiet są przebyte kontuzje oraz niewielkie urazy, które nie wymagają interwencji lekarza. Nierzadko paluch sztywny pojawia się u pań uprawiających pewne dyscypliny sportowe, które powodują zwiększone przeciążenie  stawu śródstopno-paliczkowego – chodzi  tu przede wszystkim o biegi oraz aktywności związane z częstym kucaniem oraz wstawaniem.

Powstawaniu palucha sztywnego sprzyjają również czynniki genetyczne. Narażone na tę chorobę są także panie, u których występuje nieprawidłowy kształt powierzchni stawowej oraz odmienna budowa głowy I kości śródstopia. Istotną rolę odgrywają tu również przebyte choroby, jak np. dna moczanowa czy też różnego rodzaju schorzenia reumatyczne.

Leczenie palucha sztywnego

Tak jak już powiedzieliśmy wcześniej, palucha sztywnego da się wyleczyć tylko operacyjnie. Można, oczywiście, hamować w pewnym stopniu rozwój choroby, np. poprzez noszenie butów na niskim obcasie i z szerokim noskiem oraz ograniczenie aktywności, które zbytnio obciążają stawy. Niektóre panie decydują się na noszenie butów z kołyskową podeszwą lub też specjalnych wkładek ortopedycznych.

Warto zaznaczyć, że – w przypadku palucha sztywnego – z czasem objawy schorzenia i tak się nasilą. Ważne jest również to, że negatywne skutki – w tym przypadku – może przynieść nawet i sama rehabilitacja. Na leczenie operacyjne warto się zdecydować zwłaszcza wtedy, gdy deformacja jest już bardzo poważna.

Paluch sztywny to choroba zwyrodnieniowa, która dotyka staw śródstopno-paliczkowy dużego palca stopy, prowadząc do ograniczenia ruchomości zarówno podczas jego zginania, jak i prostowania. Jeśli nie zostanie podjęte odpowiednie leczenie, może dojść do zesztywnienia stawu. Jakie czynniki sprzyjają rozwojowi tego schorzenia? Na czym polega jego leczenie? Podpowiadamy.

Paluch sztywny – czym jest?

Paluch sztywny często jest skutkiem przebytego urazu. Może to być zarówno pojedynczy uraz, w wyniku którego doszło do uszkodzenia powierzchni tworzących staw śródstopno-paliczkowy, jak również liczne mikrourazy, które dotyczą głównie sportowców. Inną przyczyną powstawania problemu mogą być czynniki genetyczne i kształt głowy I kości śródstopia – trójkątny lub płaski kształt powierzchni stawowej sprzyja rozwojowi palucha sztywnego.

W porównaniu do haluksów (paluch koślawy), kąt odchylenia na zewnątrz stopy jest prawidłowy. Do powstania sztywności w obrębie palucha prowadzą jednak narośla kostne (osteofity), które w dużym stopniu ograniczają wykonywanie podstawowych ruchów. W obrębie stawu palca dochodzi również do rozwoju zmian zwyrodnieniowych, co jest spowodowane przerostem błony maziowej.

Paluch sztywny – objawy

W początkowej fazie rozwoju choroby dolegliwości pojawiają się sporadycznie, przez co schorzenie występujące pod nazwą paluch sztywny często bywa ignorowane. W wyniku postępujących zmian zwyrodnieniowych dochodzi do nasilenia objawów bólowych i zwiększenia częstotliwości ich pojawiania się. Do bólu dołączają inne objawy stanu zapalnego: zaczerwienienie, obrzęk, podwyższona ciepłota okolicy stawu śródstopno-paliczkowego dużego palca.

Narastające w czasie dolegliwości bólowe i zmiany deformacyjne istotnie utrudniają normalne poruszanie się – aby uniknąć bólu chory bardziej przetacza stopę przez jej zewnętrzną krawędź, co prowadzi do przeciążeń mięśni i stawów kończyny oraz kręgosłupa.

Paluch sztywny – jak leczyć?

W przypadku niewielkich zmian w obrębie stopy dobre efekty może przynieść leczenie zachowawcze. Co prawda zastosowanie leków przeciwzapalnych i zabiegów fizjoterapeutycznych nie poprawi zakresu ruchomości, jednak może skutecznie wyeliminować stan zapalny i objawy bólowe. Ulgę przyniesie również odpowiednie obuwie z twardą podeszwą, które zmniejszy zgięcie grzbietowe w stawie śródstopno-palcowym.

W przypadku braku poprawy lub bardziej zaawansowanych deformacjach zaleca się natomiast leczenie operacyjne palucha sztywnego. W zależności od rozległości zmian zwyrodnieniowych doświadczony chirurg stopy stosuje różne zabiegi operacyjne, począwszy od ingerencji tylko w tkankę miękką, a skończywszy na ingerencji chirurgicznej w strukturę kości. Wszystkie zabiegi operacyjne mają jednak jeden cel: ustawienie stawu w odpowiedniej płaszczyźnie i redukcję nadmiaru tkanki kostnej, co pozwala na skuteczne zniwelowanie dolegliwości bólowych, swobodne poruszanie się, a nawet podejmowanie aktywności fizycznej.

Skąd się biorą haluksy?

Do rozwoju haluksów przyczynia się wiele czynników. Dużą rolę w ich powstawaniu mają uwarunkowania genetyczne, ale powoduje je również noszenie nieodpowiedniego obuwia (buty na wysokim obcasie lub o wąskim czubku). Innymi czynnikami sprzyjającymi tworzeniu się nieestetycznej deformacji są płaskostopie, nieodpowiednia długość pierwszej kości śródstopia i wiotkość stawowa. Paluch koślawy może być również wynikiem nadwagi lub ciągłej pracy na stojąco.

Początkowe symptomy wskazujące na obecność haluksów są mało widoczne i nie sprawiają bólu. Jednak po pewnym czasie rozwija się stan zapalny, pojawia się zaczerwienienie i pieczenie, a uciążliwe dolegliwości bólowe są odczuwane zarówno podczas spoczynku, jak i aktywności.

Jak leczyć haluksy?

W początkowej fazie rozwoju choroby wiele osób próbuje złagodzić ból domowymi sposobami, jednak nie skorygują one współistniejącego zniekształcenia stopy. W takiej sytuacji lepszym rozwiązaniem może okazać się decyzja o podjęciu leczenia operacyjnego haluksów. Jeśli stadium schorzenia nie jest zbyt zaawansowane, ortopeda zaleci jedynie korekcję torebki stawowej i ścięgien. Przy poważnych wadach konieczne będzie zastosowanie bardziej inwazyjnych rozwiązań, jak osteotomia klinowa, która oznacza ingerencję w szkielet kostny stopy.

Zabieg przeprowadzony przez doświadczonego chirurga stopy jest bezbolesny i bezpieczny, a sam pacjent będzie mógł wrócić do domu już następnego dnia. Po zakończeniu leczenia operacyjnego zaleca się rehabilitację pod okiem wykwalifikowanego rehabilitanta. Obejmuje ona przede wszystkim ćwiczenia wzmacniające stawy i poprawiające zakres ruchów. Oprócz tego proces ten mogą wspomóc różne zabiegi fizykoterapeutyczne (np. krioterapia). Przyspieszą one regenerację operowanej stopy, umożliwiając szybszy powrót do zdrowia.